Archwilio

Cenedl Ddiwydiannol

Chwarel Nantlle Quarry - Hawlfraint Ein Treftadaeth / Copyright Our Heritage
Rheilffordd Talyllyn Railway - Hawlfraint Cyngor Gwynedd / Copyright Gwynedd Council
Gwaith cloddio Cyffty Lead Mine - Hawlfraint Ein Treftadaeth / Copyright Our Heritage

Trawsnewidiwyd y tirlun yn nhrefi a chefn gwlad gogledd Cymru ar ddiwedd y 18fed a'r 19eg ganrif yn sgil datblygiad diwydiannol anferth. Wrth i ddatblygiadau newydd mewn technoleg a pheirianneg weld golau dydd, gwelwyd newid mawr yn y dulliau o fwyngloddio adnoddau naturiol megis llechi a chopr. Roedd hyd yn oed mwyngloddio am aur o amgylch Dolgellau! Mae nifer o bentrefi a threfi yng ngogledd-orllewin Cymru yn bodoli oherwydd y chwareli llechi, ac mae treftadaeth y diwydiant anferthol hwn i’w gweld mewn gweithiau chwarel a bythynnod y gweithwyr sy’n dal i fodoli mewn llefydd fel Dyffryn Nantlle.

Yn ogystal, datblygodd dulliau trafnidiaeth a gwelwyd rheilffyrdd cul yn igam-ogamu ar draws y tir fel dull o drosglwyddo llechi i borthladdoedd Caernarfon, Porthmadog, a Bangor. Allforiai’r porthladdoedd hyn ffrwyth llafur diwydiannol yr ardal ar draws y byd – hyd yn oed mor bell ag Awstralia. Yn fwy lleol, helpodd peirianwyr megis Thomas Telford a Robert Stephenson i leihau pellteroedd teithio drwy adeiladu eu pontydd arloesol dros Afon Menai.

Beth am ddarganfod yr amrywiaeth eang o berlau diwydiannol drwy wisgo eich het galed a mynd i chwilota yn yr ogofâu tanddaearol yn Llechwedd, neidio ar un o drenau y rheilffyrdd cul i deithio ar draws dyffrynnoedd y chwareli llechi neu gerdded ar hyd y pier glan môr ym Mangor a adeiladwyd gyda mawredd peirianyddol Fictorianaidd?

Cenedl Ddiwydiannol - Llinell Amser

Llinell Amser

Cenedl Ddiwydiannol ar y Map

Map

Dilyn y Stori